D vitamininin taşıdığı önem, sadece vücutta yerine getirdiği fizyolojik işlevlerle açıklanamaz. Eksikliğinin ne sıklıkta görüldüğü, hangi gruplarda takviye kullanımının ele alınması gerektiği ve klinik araştırmaların ortaya koyduğu bulgular da bilimsel incelemelerin odak noktaları arasında yer alır. D Vitamini Nasıl Tanımlanır, Vücutta Nasıl Üretilir?
Güneş ışığında bulunan ultraviyole B (UVB) ışınları, deride D vitamini sentezlenmesini sağlayabilir. Sentezlenen D vitamini, ilk olarak karaciğerde 25-hidroksivitamin D'ye çevrilir; sonrasında böbreklerde biyolojik açıdan etkin biçimi olan 1,25-dihidroksivitamin D'ye dönüşür. Vücuttaki D vitamini durumunu belirlemek için çoğunlukla kanda ölçülen 25(OH)D düzeyinden yararlanılır.
Bununla birlikte ölçümlerin değerlendirilmesi sırasında kişinin sağlık koşulları ile klinik ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır. D2 ile D3 Hangi Yönlerden Ayrılır? D vitamini başlıca iki formda bulunur: D2 vitamini (ergokalsiferol): Bazı mantar türleri ile UV ışığı uygulanmış mantar ürünlerinde yer alabilir.
D3 vitamini (kolekalsiferol): Güneş ışığının etkisi altında deride üretilebilir. Bunun yanında hayvansal kökenli kimi gıdalarda da yer alır. Bu iki formun her biri, vücutta çeşitli metabolik dönüşüm süreçlerinden geçer.
Söz konusu formların nitelikleri ve kullanım şartları ele alınırken bireye özgü ihtiyaçlar hesaba katılmalıdır. D Vitamini Vücutta Hangi İşlevlere Katkı Sağlar? Bağırsaklarda kalsiyum ve fosfor emiliminin düzenlenmesi ile kemik mineralizasyonu, D vitamininin rol üstlendiği süreçler arasındadır.
Bunun yanı sıra bağışıklık hücreleri de dahil olmak üzere çeşitli dokularda D vitamini reseptörleri yer alır. D vitamininin olağan fizyolojik işlevleri içinde aşağıdaki görevler dikkat çeker: Normal kemik yapısının korunmasına yardımcı olur. Kasların normal işlevlerinin sürdürülmesine katkı verir.
Dişlerin normal durumunun korunmasını destekler. Bağışıklık sisteminin olağan işleyişine katkı sağlar. Kalsiyum ile fosforun normal biçimde emilmesini ve kullanılmasını destekler.
Bu işlevler D vitamininin vücut için neden önemli olduğunu gösterse de takviyelerin belirli hastalıkları önlediği ya da tedavi ettiği sonucunu doğurmaz. Takviye edici gıdalar hakkında sağlık beyanı sunulurken yalnızca ilgili mevzuatın kullanımına izin verdiği ifadelere yer verilmelidir. D Vitamini Eksikliğinin Görülme Sıklığı Nedir?
Çok sayıda katılımcıyla yürütülen araştırmalar, D vitamini seviyelerinin toplumdan topluma değişebildiğini göstermiştir. Avrupa'ya ait standartlaştırılmış verilerin ele alındığı bir çalışmada, katılımcıların %40,4'ünün 25(OH)D düzeyinin 50 nmol/L'nin altında olduğu, %13'ünde ise bu değerin 30 nmol/L'nin altında kaldığı saptanmıştır.
Türkiye'nin Ege Bölgesi'nde kış mevsiminin sonunda yürütülen bir çalışmada, yetişkinlerin %74,9'unda D vitamini düzeyinin düşük olduğu belirtilmiştir. Düzce'de bir üniversite hastanesine başvuran 85.892 yetişkine ait verilerin geriye dönük incelendiği araştırmada da katılımcıların %66,4'ünün 25(OH)D seviyesinin 20 ng/mL'nin altında kaldığı görülmüştür.
İnceleme yalnızca hastaneye başvuran bireyleri kapsadığı için elde edilen bulgular Türkiye'deki nüfusun tümüne genellenemez. Araştırmalarda kullanılan eşikler, örneklemlerin nitelikleri ve mevsim koşulları birbirinden farklı olduğundan, belirtilen oranların doğrudan karşılaştırılması uygun değildir. Hangi Kişilerde Risk Daha Yüksektir?
D vitamini düzeyinin düşük bulunması, bazı kişilerde daha olası bir durum olabilir. Değerlendirmede dikkate alınması gereken etkenler arasında ileri yaş, koyu ten, obezite, güneş ışığından yeterince yararlanamama ve emilim bozuklukları bulunur. Farklı meslek gruplarını ele alan sistematik bir derleme, kapalı ortamda çalışanların %78'inde, vardiya usulü çalışanların ise %80'inde D vitamini seviyesinin 50 nmol/L'nin altında olduğunu bildirmiştir.
Yine de bir risk grubunda yer almak, kişinin kesin olarak D vitamini eksikliği yaşadığını göstermez. Uzman Görüşleri ve Kılavuzların Güncel Yaklaşımı D vitamini kullanımına yönelik uzman değerlendirmeleri, bilimsel alanda ortaya çıkan yeni kanıtlar doğrultusunda yenilenmektedir. Endocrine Society'nin 2011 yılında yayımladığı klinik kılavuzda, eksiklik riski bulunan grupların D vitamini düzeylerinin değerlendirilmesi üzerinde durulmuştur.
Endocrine Society tarafından 2024 yılında yayımlanan güncellenmiş kılavuz ise hastalıkları önleme amacıyla takviye kullanımını daha hedefli bir çerçevede ele almaktadır. Bu kılavuz, belirli şartlar altında 1-18 yaş grubundakilere, 75 yaş ve üzerindeki bireylere, gebelere ve yüksek riskli prediyabeti olan kişilere D vitamini desteği verilmesini önermektedir.
Buna karşılık, genel sağlık durumu iyi olan 75 yaş altı yetişkinlerde günlük referans alım miktarını aşan rutin takviye kullanımı ile genel popülasyonda rutin D vitamini taraması tavsiye edilmemektedir. Kılavuzu hazırlayan kurulun başkanlığını üstlenen, Harvard Tıp Fakültesi ve Massachusetts General Hospital'dan Dr. Marie B.
Demay, Endocrine Society'nin resmi yayınında yaptığı açıklamada, 75 yaşından küçük sağlıklı yetişkinlerin tavsiye edilen günlük D vitamini alımını sağlamaları ve eksiklik bakımından ilave risk faktörleri bulunmaması halinde ek takviyeye gerek duymayabileceklerini belirtmiştir. Uzmanın bu değerlendirmesi, D vitamini takviyesi konusunun tüm bireyler için aynı biçimde ele alınmaması gerektiğine işaret etmektedir.
Bu nedenle değerlendirmenin kişisel ihtiyaçlar, yaş ve sağlık koşulları temelinde yapılması önem taşır. Araştırmalar D Vitamini Takviyeleri Hakkında Neler Ortaya Koydu? Solunum Yolları Enfeksiyonları D vitamini takviyesi ile akut solunum yolu enfeksiyonları arasındaki ilişki, farklı bilimsel araştırmalara da konu olmuştur.
Bireysel katılımcı verilerinin kullanıldığı ve 2017 yılında yayımlanan meta-analiz, genel enfeksiyon riskinin azaldığını bildirmiş; bu bulgunun günlük ya da haftalık uygulamalarda ve başlangıçta D vitamini seviyesi çok düşük olan kişilerde daha belirgin görüldüğünü ifade etmiştir. 2021'de yayımlanan güncel meta-analizde de genel riskte küçük ölçüde bir düşüş raporlanmış, ancak araştırmalar arasındaki farklılıkların bulguların yorumlanmasına sınırlama getirdiği vurgulanmıştır.
Elde edilen bu bulgular, D vitamini takviyelerinin enfeksiyonları kesin biçimde engellediği anlamında yorumlanmamalıdır. D Vitamini Takviyesi Tercihinde Hangi Noktalar İncelenebilir? D vitamini içeren takviye ürünleri ele alınırken etiketlerinde sunulan bilgiler ve içerikleri gözden geçirilmelidir.
Vitaminin formu: Üründe D2 mi yoksa D3 vitamini mi bulunduğuna bakılabilir. İçerdiği miktar: Porsiyon başına sunulan D vitamini, IU ya da mikrogram (µg) birimi üzerinden incelenebilir. Ürünün formu: Tablet, damla ve sprey gibi kullanım seçenekleri birbirleriyle karşılaştırılabilir.
İlave bileşenler: İçerikte K2 vitamini gibi başka bileşenlerin yer alıp almadığı kontrol edilebilir. Örnek olarak Nutraxin Vitamin D3K2 Spray, her püskürtmede 1.000 IU D3 vitamini ile 25 µg K2 vitamini (menakinon-7) sunmaktadır. Ürünün tablet biçimindeki seçeneği de mevcuttur.
Çeşitli ürün alternatiflerini karşılaştırmak isteyen kişiler, D3 K2 vitamini içeren takviyeler kategorisine göz atabilir. Aşırı Alım Zararlı Olabilir mi, Nelere Dikkat Edilmeli? D vitamini, yağ içinde çözünebilen vitaminler arasında bulunur.
Gereksinimin üzerinde miktarların uzun süre alınması, vücuttaki kalsiyum seviyesinin artmasıyla tanımlanan hiperkalsemiye neden olabilir. Böyle bir durum, böbrekler başta olmak üzere diğer organlar bakımından ciddi sonuçlarla bağlantılı olabilir. Endocrine Society'nin 2024 tarihli kılavuzu, takviye kullanımı için endikasyonu olan 50 yaşın üzerindeki yetişkinlerde, aralıklarla yüksek doz verilmesi yerine her gün düşük doz uygulanmasının tercih edilmesini tavsiye etmektedir.
[4] Düzenli olarak ilaç alanların, kronik hastalıklarla yaşayanların ve özel sağlık koşulları bulunan bireylerin, takviye kullanımı öncesinde bir sağlık profesyonelinin görüşüne başvurması önem taşır. Genel Değerlendirme D vitamini; kalsiyum ile fosfor metabolizmasında, normal kemik yapısının sürdürülmesinde ve farklı fizyolojik işlevlerde önemli yeri bulunan bir besin ögesidir.
Türkiye'de ve Avrupa'da yapılan çalışmalar, farklı gruplarda düşük D vitamini seviyelerinin yaygın görülebildiğine işaret etmektedir. Öte yandan D vitamini takviyelerinden elde edilen klinik sonuçlar, incelenen gruba, başlangıçtaki D vitamini düzeyine ve takviyenin uygulanma biçimine bağlı olarak değişmektedir. Uzmanların güncel kılavuzları da takviye kullanımında kişiye özgü gereksinimlerin gözetilmesini tavsiye etmektedir. [4]
NUTRAXIN D3K2
vitamininin nitelikleri hakkında bilgi edinmek isteyenler, D3 K2 vitamini içeren takviyelerin içerik ve kullanım bilgilerine buradan bakabilir. Takviyeler dengeli beslenmenin yerini tutmaz; kullanımları, ihtiyaç halinde bir sağlık profesyonelinin görüşü alınarak planlanmalıdır. Başvurulan Kaynaklar Bilimsel yayınlar Holick MF.
Vitamin D deficiency. New England Journal of Medicine. 2007.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17634462/ Bikle DD. Vitamin D metabolism, mechanism of action, and clinical applications. Chemistry & Biology.
2014. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24529992/ Holick MF, et al. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline.
Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2011. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21646368/ Demay MB, et al.
Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2024.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38828931/ Cashman KD, et al. Vitamin D deficiency in Europe: pandemic? American Journal of Clinical Nutrition.
2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26864360/ Hekimsoy Z, et al. Vitamin D status among adults in the Aegean region of Turkey.
BMC Public Health. 2010. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21176241/ Samanci R.
How deficient are we? A retrospective analysis of vitamin D status in 85,892 Turkish adults. BMC Public Health.
2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41652560/ Sowah D, et al. Vitamin D levels and deficiency with different occupations: a systematic review.
BMC Public Health. 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28637448/ Manson JE, et al.
Vitamin D Supplements and Prevention of Cancer and Cardiovascular Disease. New England Journal of Medicine. 2019.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30415629/ LeBoff MS, et al. Supplemental Vitamin D and Incident Fractures in Midlife and Older Adults. New England Journal of Medicine.
2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35939577/ Bolland MJ, Grey A, Avenell A. Effects of vitamin D supplementation on musculoskeletal health: a systematic review, meta-analysis, and trial sequential analysis.
The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30293909/ Martineau AR, et al.
Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ. 2017.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28202713/ Jolliffe DA, et al. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: a systematic review and meta-analysis of aggregate data from randomised controlled trials. The Lancet Diabetes & Endocrinology.
2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33798465/ Marcinowska-Suchowierska E, et al. Vitamin D Toxicity – A Clinical Perspective.
Frontiers in Endocrinology. 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30294301/ Seaborg E.
To D or Not To D? What Questions Does the Latest Endocrine Society Guideline Answer About Vitamin D Supplements? Endocrine News.
2024. https://endocrinenews.endocrine.org/to-d-or-not-to-d-what-questions-does-the-latest-endocrine-society-guideline-answer-about-vitamin-d-supplements/ Ürünlere ilişkin kaynaklar Nutraxin Vitamin D3 Tablet – Ürünün resmi sayfası. https://nutraxin.com.tr/urunler/vitamin-d3-tablet Nutraxin Vitamin D3K2 Spray – Ürünün resmi sayfası.
Nutraxin D3 K2 Vitamini İçeren Takviyeler – Kategorinin resmi sayfası. https://nutraxin.com.tr/urunler/d3-k2-vitamini-iceren-takviyeler Mevzuata ilişkin kaynak Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 20 Nisan 2023, Sayı: 32169. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/04/20230420.htm
